पूर्ण चंद्रग्रहण ही खगोलीय घटनांतील महत्त्वपूर्ण घटना आहे. पूर्ण चंद्रग्रहण स्थितीमध्ये पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते त्यामुळे त्याचा रंग तांब्यासारखा लाल होतो. यावर्षीचं शेवटचं चंद्रग्रहण हे 7 – 8 सप्टेंबरला आहे. हे चंद्रग्रहण जगातल्या आशिया, आफ्रिका आणि ऑस्ट्रेलियामधून पाहता येणार आहे. तर उत्तर अमेरिकेत 2-3 मार्च 2026 रोजी ‘ब्लड मून’ दिसणार आहे.
पूर्ण चंद्रग्रहणाचा दिवस आणि कालावधी
2025 सालचं शेवटचं चंद्रग्रहण हे 7-8 सप्टेंबर 2025 च्या रात्री पाहता येईल. हे ग्रहण जवळपास पाच तास असणार आहे. या पाच तासात साधारण 82 मिनिटे चंद्र पूर्ण लालबूंद स्थितीत राहणार आहे.
2025 मध्ये दिसणाऱ्या ब्लड मूनच्या एकूण चंद्रग्रहणाच्या वेळा
अर्थस्कायच्या मते, चंद्र सकाळी 11.28 वाजता पृथ्वीच्या उपछायेत प्रवेश करणार आहे. तेव्हापासून चंद्रग्रहणाला सुरूवात होणार आहे. दुपारी 12.26 मिनिटाला चंद्रग्रहणात प्रवेश होणार आहे. तर संपूर्ण चंद्रग्रहण हे दुपारी 1.30 वाजता सुरू होऊन 2.52 पर्यंत राहणार आहे. ही संपूर्ण घटना दुपारी 4.55 वाजता संपणार आहे.
पूर्ण चंद्रग्रहण म्हणजे नेमकं काय?
जेव्हा पृथ्वी सुर्याच्या आणि चंद्राच्या मधून जात असते तेव्हा चंद्रावर पृथ्वीची सावली पडते त्याला चंद्रग्रहण म्हटलं जातं.
पूर्ण चंद्रग्रहण कोणकोणत्या देशातून पाहता येणार आहे?
7 – 8 सप्टेंबरला होणारं हे चंद्रग्रहण आफ्रिका, भारत, चायना, आशिया, पूर्व युरोप आणि ऑस्ट्रेलियामधून पाहता येणार आहे. सिडनी, मेलबर्न, टोकयो, सेऊल या शहरातील लोकांना हा चंद्रग्रहणाचा संपूर्ण प्रवास सुरूवातीपासून शेवटपर्यंत पाहता येणार आहे. पश्चिम युरोपमध्ये हा चंद्रग्रहणाचा काही भाग अनुभवता येईल. तर दक्षिण अमेरिका ही दुसऱ्या टोकाला असल्यामुळे तिथून ही घटना बिल्कुल पाहता येणार नाही. जवळपास जगातील 71 टक्के लोकांना म्हणजे 5.8 अब्ज लोकांना ही घटना अनुभवता येणार आहे.
भारतातील दिल्ली, मुंबई आणि कोलकाता यांसारख्या प्रमुख शहरांमधूनही ते पाहू शकाल.
दक्षिण अमेरिकेला हीच घटना 2-3 मार्च 2026 ला अनुभवता येणार आहे. त्यामुळी चंद्र हा साधारण 58 मिनिटे लाल रंगाचा दिसणार आहे. ही घटना मार्च 2026 मध्ये दक्षिण अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया आणि पूर्व आशियातील देशांना अनुभवता येणार आहे.
न्यूयॉर्क आणि मध्य पूर्वेत राहणाऱ्या लोकांना ही घटना कमी वेळासाठी पाहायला मिळेल. तर अमेरिकेतील पश्चिमेकडील राज्ये जसं की, वॉश्गिंटन, अलास्का आणि कॅनडातील ब्रिटिश कोलंबिया इथल्या लोकांना ही घटना पूर्णत: अनुभवता येणार आहे. तर, अमेरिकेतील दक्षिण-पूर्व राज्यांना आणि हवाई इथल्या नागरिकांना तिथल्या मोकळ्या आकाशामुळे अधिक स्पष्टपणे हे ग्रहण पाहता येणार आहे.
ब्लड मूनमध्ये चंद्र लाल का होतो?
ब्लड मून पूर्ण चंद्रग्रहणाच्या वेळी चंद्र पृथ्वीच्या वातावरणामुळे लाल होतो. जेव्हा सूर्यप्रकाश पृथ्वीच्या वातावरणातून जातो तेव्हा लहान निळ्या आणि जांभळ्या तरंगलांबी पसरतात, तर लांब लाल आणि नारिंगी तरंगलांबी चंद्रावर पोहोचतात. या प्रक्रियेला रेले स्कॅटरिंग म्हणतात. यामुळेच परिणाम सूर्यास्ताच्यावेळी लाल रंग सर्वत्र पसरतो. या दरम्यान, चंद्र पृथ्वीवरील सर्व सूर्यास्त आणि सूर्योदय एकाच वेळी प्रतिबिंबित करतो. ज्यामुळे त्याला तांब्यासारखा लाल रंग पाहायला मिळतो.
सूर्यग्रहणां पाहताना संरक्षक चष्मा वापरावा लागतो. मात्र, चंद्रग्रहण हे उघड्या डोळ्यांनी पाहता येतं. दुर्बिणीतूनही ही दृश्ये मोठी करून पाहता येतात.
चंद्रचक्रात रक्त चंद्रग्रहण होते
2 ते 3मार्च 2026 रोजी होणारा ब्लड मून हा एका चंद्र वर्षाच्या 354 दिवसांच्या आत झालेल्या तीन एकूण चंद्रग्रहणांच्या मालिकेतील तिसरा चंद्रग्रहण आहे. या घटना बहुतेकदा तीनच्या गटात घडतात आणि त्या सहसा सूर्यग्रहणाशी जोडल्या जातात. सप्टेंबर 2025 च्या ग्रहणानंतर 17 फेब्रुवारी 2026 रोजी कंकणाकृती सूर्यग्रहण आहे, जे प्रामुख्याने अंटार्क्टिकामधून दिसणार आहे.
रक्त चंद्राचे पूर्ण चंद्रग्रहणाचे महत्त्व
ब्लड मून पूर्ण चंद्रग्रहण सूर्य, पृथ्वी आणि चंद्राच्या संरेखनाची कृती आहे. ही रचना अरुंद प्रदेशातूनच पाहता येते. चंद्रग्रहण हे पृथ्वीवर ज्या ज्या ठिकाणी रात्र असतील तिथून कुठूनही पाहता येते. यामुळे ते एक जागतिक खगोलीय घटना बनते. सप्टेंबर 2025 चे ग्रहण हे 2022 नंतरचे सर्वात मोठे पूर्ण चंद्रग्रहण असेल. ज्याचा एकूण कालावधी 82 मिनिटे असेल. यामुळे आशिया, आफ्रिका आणि ऑस्ट्रेलियामधील आकाश निरीक्षकांना पृथ्वीची सावली चंद्रावर प्रत्यक्ष वेळेत फिरताना पाहण्याची संधी मिळते.
